#  Επανεξετάζοντας τον Θουκυδίδη: Πώς επιβιώνουν τα μικρά κράτη στον κόσμο των μεγάλων δυνάμεων 

 



   ![Αφίσα για το Εργαστήριο «Επανεξετάζοντας τον Θουκυδίδη».](/sites/g/files/omnuum6846/files/styles/hwp_1_1__960x960_scale/public/2026-02/5%20-%20Workshops%2025-26%20PAPAGEORGIOU.png?itok=-jfnVyWy) 

 



 

##  Σχετικά με το εργαστήριο 

 



 Βασικές πληροφορίες Θεματικοί άξονες – δομή Στόχοι Αιτήσεις & συμμετοχή Προσβασιμότητα 

## Βασικές πληροφορίες

- **Πλήρης τίτλος:** Επανεξετάζοντας τον Θουκυδίδη: Πώς επιβιώνουν τα μικρά κράτη στον κόσμο των μεγάλων δυνάμεων
- **Ημερομηνίες:** 16-17 Μαΐου 2026, 11:00 π.μ.-3:00 μ.μ.
- **Τοποθεσία:** ΚΕΣ, Ναύπλιο
- **Διοργάνωση:** ΚΕΣ
- **Ανοικτό σε:** Όλους/ες (περιορισμένος αριθμός θέσεων)
- **Περίοδος αιτήσεων:** 24 Φεβρουαρίου-29 Μαρτίου 2026
- **Ακαδημαϊκός συντονισμός:** [Δρ. Άγης Παπαγεωργίου](https://www.lse.ac.uk/people/agis-papageorgiou) (Επισκέπτης Εισηγητής, Τμήμα Διεθνούς Ιστορίας, London School of Economics and Political Science)
- **Συντονισμός δραστηριότητας:** Mατίνα Γκόγκα (ΚΕΣ)
- **Τηλέφωνο και email επικοινωνίας:** [(+30) 27520 47030](<tel:+30 27520 47030>), εσωτ.: 1, <matina.goga@chs.harvard.edu>

### Περιγραφή

Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών Ελλάδος διοργανώνει εργαστήριο με θέμα: «Επανεξετάζοντας τον Θουκυδίδη: Πώς επιβιώνουν τα μικρά κράτη στον κόσμο των μεγάλων δυνάμεων». Το ΚΕΣ, στο πλαίσιο της ετήσιας σειράς εργαστηρίων, στοχεύει στην υποστήριξη των Ελληνικών Σπουδών και του ευρύτερου πεδίου των Ανθρωπιστικών Επιστημών και στην προσφορά διαγενεακών, διεπιστημονικών ευκαιριών δια βίου μάθησης για το ευρύ κοινό.

Το εργαστήριο επανεξετάζει τον Θουκυδίδη ως στρατηγικό αναλυτή της πολιτικής ισχύος και αξιοποιεί το έργο του για να εξετάσει πώς τα μικρά κράτη διατηρούν την αυτονομία, την ασφάλεια και την πολιτική τους σταθερότητα σε συνθήκες ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων. Προσεγγίζει την ασυμμετρία ως επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό της διεθνούς τάξης και εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο ο εξαναγκασμός, η αξιοπιστία, η εσφαλμένη αντίληψη και η δυναμική της κλιμάκωσης διαμορφώνουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων τόσο των μεσαίων όσο και των μικρών δυνάμεων. Οι συμμετέχοντες θα συνδιαλλαγούν με επιλεγμένα αποσπάσματα από τον Θουκυδίδη, προκειμένου να εντοπίσουν διαχρονικά υποδείγματα διαπραγμάτευσης υπό καθεστώς πίεσης, συμμαχικής συμπεριφοράς, καθώς και τα όρια ηθικής και νομικής επιχειρηματολογίας όταν διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντα.

Στη συνέχεια, το εργαστήριο εξετάζει τους διαρθρωτικούς περιορισμούς σε ένα συνεκτικό και εφαρμόσιμο πλαίσιο πολιτικής για τη στρατηγική των μικρών κρατών. Χαρτογραφεί τις θεμελιώδεις στάσεις επιβίωσης που έχουν στη διάθεσή τους – balancing, bandwagoning, neutrality, institutional entrenchment, economic leverage, and hedging – και αξιολογεί τις συνθήκες υπό τις οποίες καθεμία από αυτές μπορεί να καταστεί αξιόπιστη, λειτουργική και μακροπρόθεσμα βιώσιμη. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ εξωτερικών πιέσεων και εσωτερικών σημείων πίεσης, όπως η πολιτική πόλωση, ο κατακερματισμός των ελίτ και τα εγχώρια πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα – παράγοντες που ο Θουκυδίδης αντιμετωπίζει ως καίριες στρατηγικές μεταβλητές και όχι ως δευτερεύον «θόρυβο» του περιβάλλοντος.

Θα αφιερωθεί ειδική ενότητα σε μελέτες περίπτωσης, όπου οι παραπάνω έννοιες θα εφαρμοστούν σε σύγχρονα και επίκαιρα παραδείγματα από διαφορετικές γεωγραφικές περιφέρειες και συστημικά περιβάλλοντα. Οι βασικές περιπτώσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη Φινλανδία, τη Νότια Κορέα, τη Σιγκαπούρη, την Ουκρανία και την Ελλάδα του Ψυχρού Πολέμου, ενώ θα ενταχθούν και πρόσθετες συγκριτικές περιπτώσεις, ώστε να εμπλουτιστεί η θεματολογία, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα των συμμετεχόντων. Κάθε περίπτωση εξετάζεται μέσα από ένα συνεπές αναλυτικό πρίσμα με άξονες τον διαρθρωτικό περιορισμό, τη στρατηγική επιλογή, τον βαθμό διατήρησης της αυτονομίας και τη διαχείριση της ευαλωτότητάς τους. Το εργαστήριο υποβάλλει τις επιλεγμένες στρατηγικές σε δοκιμασία αντοχής έναντι κρίσιμων κλυδωνισμών, όπως ο κίνδυνος εισβολής, ο οικονομικός εξαναγκασμός, η ασάφεια των συμμαχιών και οι ταχείες μεταβολές στην ισορροπία δυνάμεων.

Το εργαστήριο θα κλείσει με μια εφαρμοσμένη άσκηση πολιτικής, κατά την οποία οι συμμετέχοντες θα κληθούν να σχεδιάσουν, εισηγηθούν, και υπερασπιστούν μια στρατηγική επιβίωσης για ένα μικρό κράτος στο πλαίσιο προσομοίωσης πολυπολικού περιβάλλοντος κρίσης. Εργαζόμενοι σε ομάδες, θα εκπονήσουν ευσύνοπτα κείμενα εκτελεστικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένου ενός σχεδίου αντίδρασης σε χρονοδιάγραμμα και μιας συνοπτικής διατύπωσης στρατηγικού δόγματος, σταθμίζοντας ρητά τους δεοντολογικούς περιορισμούς έναντι των συνεπειοκρατικών επιταγών. Με την ολοκλήρωση της άσκησης, οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να εφαρμόζουν τα υποδείγματα του αρχαίου κειμένου στον τρέχοντα πολιτικό χρόνο: να διαγιγνώσκουν δομικούς περιορισμούς, να επιλέγουν στρατηγική στάση, να προβλέπουν δευτερογενείς επιπτώσεις και να διατυπώνουν τη στρατηγική τους με σαφείς και επιχειρησιακούς όρους χάραξης πολιτικής.

#### Σύντομο βιογραφικό σημείωμα του ακαδημαϊκού συντονιστή

Ο Δρ. Άγης Παπαγεωργίου ειδικεύεται στην ιστορία, την πολιτική, και τις ηθικές διαστάσεις του ανταγωνισμού των υπερδυνάμεων, με έμφαση στον παρεμβατισμό των μεγάλων δυνάμεων και το ρόλο των τελεολογικών αφηγήσεων στην εξωτερική πολιτική. Στο London School of Economics and Political Science, έχει διδάξει Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική, Ιστορικές Προσεγγίσεις στον Σύγχρονο Κόσμο και τον Ψυχρό Πόλεμο σε προπτυχιακό επίπεδο, καθώς και Κρίση και Λήψη Αποφάσεων στον Πόλεμο και την Ειρήνη σε μεταπτυχιακό επίπεδο.

 

 

 

## Θεματικοί άξονες – δομή

Η προσέγγιση του θέματος θα δομηθεί πάνω στους ακόλουθους θεματικούς άξονες:

### Παιδαγωγική προσέγγιση

- Ανάλυση κειμένου (ο Θουκυδίδης ως στρατηγικό εγχειρίδιο)
- Ιστορική σύγκριση
- Εφαρμοσμένες γεωπολιτικές μελέτες περίπτωσης
- Δομημένη συζήτηση και προσομοίωση πολιτικής

### Ημέρα 1

#### Ενότητα Ι

##### Κεντρικό θέμα: Ασυμμετρία ισχύος ως δομική συνθήκη

Η ενότητα αυτή εξετάζει τη θέση ότι η ασυμμετρία ισχύος αποτελεί επαναλαμβανόμενη δομική συνθήκη της διεθνούς πολιτικής και όχι προσωρινή ανισορροπία. Αντλώντας από τον Θουκυδίδη, αναλύει πώς τα μικρά κράτη πλοηγούνται σε διαρκείς ιεραρχίες ισχύος που διαμορφώνονται από τον φόβο, το συμφέρον και τα διλήμματα ασφαλείας, και εξετάζει σε ποιο βαθμό παραμένει δυνατή η ηθική και νομική αυτενέργεια υπό τέτοιους περιορισμούς.

**Σημεία στα οποία θα εστιάσουμε:**

- Το δομικό αναπόφευκτο της άνισης ισχύος
- Η επιβίωση υπό εξαναγκαστική πίεση
- Τα όρια της δικαιοσύνης σε αναρχικά συστήματα
- Η στρατηγική δράση υπό τους περιορισμούς των μεγάλων δυνάμεων

**Ομαδική άσκηση:** Στρατηγική ανασυγκρότηση του πεδίου επιλογών των Μηλίων, αξιολογώντας το εύρος βιώσιμων επιλογών που διαθέτει ένα μικρό κράτος υπό καταναγκαστική πίεση.

#### Ενότητα ΙΙ

##### Κεντρικό θέμα: Στρατηγική προσαρμογή: Η εργαλειοθήκη επιβίωσης των μικρών κρατών

Η ενότητα αυτή προωθεί το επιχείρημα ότι ο δομικός περιορισμός δεν εξαλείφει τη δράση αλλά τη διοχετεύει σε στρατηγική επιλογή. Αναλύει πώς τα μικρά κράτη λειτουργούν εντός καθορισμένων ορίων, αξιολογώντας σε ποιο βαθμό η επιβίωση εξαρτάται από βαθμονομημένη προσαρμογή, στρατηγική ευελιξία και ιεράρχηση της ασφάλειας έναντι της ιδεολογικής συνέπειας.

**Σημεία στα οποία θα εστιάσουμε:**

- Εξισορρόπηση έναντι σύμπλευσης με τον ισχυρό (bandwagoning)
- Ουδετερότητα έναντι ευθυγράμμισης (alignment)
- Οικονομική αλληλεξάρτηση ως ασπίδα
- Αντιστάθμιση κινδύνου (hedging) ως μακροπρόθεσμη στάση

**Ομαδική άσκηση:** Σχεδιασμός μακροπρόθεσμης στρατηγικής επιβίωσης ενός φανταστικού μικρού κράτους που λειτουργεί μεταξύ ανταγωνιστικών μεγάλων δυνάμεων υπό συνθήκες αβεβαιότητας συμμαχιών.

### Ημέρα 2

#### Ενότητα ΙΙΙ

##### Κεντρικό θέμα: Εφαρμοσμένη επιβίωση: Ιστορικά και επίκαιρα μοτίβα περιπτώσεων

Η ενότητα αυτή εξετάζει τη σχέση θεωρίας και πράξης στην επιβίωση των μικρών κρατών. Αξιολογεί τον ισχυρισμό ότι η ανθεκτικότητα επιτυγχάνεται μέσω στρατηγικής διαφοροποίησης και όχι μέσω προσκόλλησης σε σταθερό δόγμα, και αναλύει πώς οι ιστορικές περιπτώσεις αντανακλούν προσαρμογή σε μεταβαλλόμενες συστημικές συνθήκες.

**Σημεία στα οποία θα εστιάσουμε:**

- Η «Φινλανδοποίηση» ως διαχειριζόμενη αυτονομία
- Η Σιγκαπούρη ως παράδειγμα στρατηγικής οικονομικής μόχλευσης
- Η Νότια Κορέα και η επιβίωση μέσω συμμαχικής εξάρτησης και οικονομικής ενσωμάτωσης
- Η Ουκρανία ως προσαρμοστική αντίσταση υπό διαρκή απειλή
- Η Ελλάδα ως Υπόδειγμα σταθεροποίησης μέσω συμμαχικής εξάρτησης

**Ομαδική άσκηση:** Συγκριτική δοκιμή αντοχής (stress test) ιστορικών και επίκαιρων περιπτώσεων με αξιολόγηση δομικών περιορισμών, στρατηγικών επιλογών και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.

#### Ενότητα ΙV

##### Κεντρικό θέμα: Σχεδιάζοντας τη μακροπρόθεσμη Στρατηγική ενός μικρού κράτους σε πολυπολικό σύστημα

Η ενότητα αυτή μεταβαίνει από την αναλυτική αξιολόγηση στον στρατηγικό σχεδιασμό. Εξετάζει τις επιπτώσεις ενός διεθνούς συστήματος που χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από ανταγωνιστική πολυπολικότητα και αξιολογεί πώς τα μικρά κράτη μπορούν να διαμορφώσουν συγκροτημένες στρατηγικές επιβίωσης εν μέσω αβεβαιότητας συμμαχιών, οικονομικού εξαναγκασμού και μεταβαλλόμενων ισορροπιών ισχύος.

**Σημεία στα οποία θα εστιάσουμε:**

- Ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ–Κίνα)
- Αναθεωρητικοί παράγοντες
- Θεσμική ευθραυστότητα
- Εσωτερική συνοχή ως στρατηγικό πλεονέκτημα
- Χρονικοί ορίζοντες: βραχυπρόθεσμη επιβίωση έναντι μακροπρόθεσμης αυτονομίας

**Ομαδική άσκηση:** Προσομοίωση υπουργικού συμβουλίου κρίσης που καταλήγει στη σύνταξη ευσύνοπτης μακροπρόθεσμης στρατηγικής μικρού κράτους σε ένα πολυπολικό και σε συνθήκες σύγκρουσης υπερδυνάμεων.

 

 

 

## Στόχοι

Οι συμμετέχοντες/ουσες στο εργαστήριο αναμένεται να:

- Εξάγουν στρατηγικές αρχές από τον Θουκυδίδη σχετικών με την ασυμμετρία ισχύος.
- Αναγνωρίζουν τους δομικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζουν τα μικρά κράτη σε πολυπολικά και διπολικά συστήματα.
- Διακρίνουν μεταξύ ηθικής και νομικής στρατηγικής επιβίωσης.
- Αξιολογούν στρατηγικές επιβίωσης: εξισορρόπηση, σύμπλευση, ουδετερότητα, αντιστάθμιση κινδύνου, θεσμική μόχλευση.
- Εφαρμόζουν τη διορατικότητα από την κλασική εποχή σε σύγχρονες γεωπολιτικές περιπτώσεις.
- Αξιολογούν τον τρόπο με τον οποίο η δεοντολογική και η συνεπειοκρατική ηθική επηρεάζουν τη στρατηγική λήψη αποφάσεων μικρών κρατών υπό ασυμμετρία ισχύος.
- Διατυπώνουν προτάσεις πολιτικής για μικρά κράτη που λειτουργούν υπό την πίεση των μεγάλων δυνάμεων.

 

 

 

## Αιτήσεις &amp; συμμετοχή

Οι ενδιαφερόμενοι/ες καλούνται να υποβάλουν ηλεκτρονικά ατομική αίτηση συμμετοχής για το εργαστήριο, στην οποία θα πρέπει να συμπληρώσουν:

- τα προσωπικά τους στοιχεία και την ιδιότητά τους (π.χ. σπουδές ή επάγγελμα),
- μια σύντομη περιγραφή, η οποία δεν θα ξεπερνάει τη μία παράγραφο, με τις προσδοκίες, το κίνητρο συμμετοχής τους, ή και θέματα που τους προβληματίζουν σε σχέση με το θέμα.
- ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα (χρονολογικό) το οποίο δεν πρέπει να ξεπερνά τις 150 λέξεις.

Ο αριθμός των θέσεων θα είναι περιορισμένος. **Η επιλογή των συμμετεχόντων/ουσών θα γίνει από τον ακαδημαϊκό συντονιστή του εργαστηρίου** βάσει του βιογραφικού τους και των στοιχείων των οποίων θα δηλώσουν στην online αίτησή τους. Πρότερη γνώση στο θέμα δεν απαιτείται. Η συμμετοχή στο εργαστήριο είναι δωρεάν.

Το ΚΕΣ θα χορηγήσει στους/στις συμμετέχοντες/ουσες ευχαριστήρια επιστολή που θα πιστοποιεί τη συμμετοχή τους στο εργαστήριο.

Όλοι/ες οι αιτούντες/ούσες θα ειδοποιηθούν μέχρι τις **15 Απριλίου 2026** με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για την εξέλιξη της αίτησής τους. Οι συμμετέχοντες/ουσες χρειάζεται να επιβεβαιώσουν τη συμμετοχή τους με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και θα ενημερωθούν για τη συμμετοχή τους και σχετικές φόρμες που θα χρειαστεί να υποβάλουν. Για διευκρινίσεις σχετικά με το εργαστήριο και τη διαδικασία των αιτήσεων μπορείτε να απευθύνεστε καθημερινά (10:00 π.μ.-5:00 μ.μ.) στο Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στο τηλέφωνο 2752047030 εσωτ.: 1.

 

 

 

## Προσβασιμότητα

Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών Ελλάδος καλωσορίζει τη συμμετοχή ανάπηρων ατόμων στα εργαστήρια και τις δραστηριότητές του. Εάν θα θέλατε να ζητήσετε παροχές ή έχετε ερωτήσεις για την πρόσβαση στους χώρους, παρακαλούμε πριν τη συμμετοχή σας να απευθυνθείτε μέσω email στη διεύθυνση <matina.goga@chs.harvard.edu> ή να τηλεφωνήσετε στο [(+30) 27520 47030](<tel:+30 2752047030>) και στη συνέχεια να πιέσετε το «1». Αιτήματα για παροχές θα πρέπει να υποβάλλονται όσο το δυνατόν νωρίτερα. Κάθε αίτημα θα εξετάζεται ανά περίπτωση. Ωστόσο, παρακαλούμε να λάβετε υπόψη σας ότι όλες οι υπηρεσίες εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα.

 

 

 

 

 

 



 

 See also:- [ Σειρά Εργαστηρίων ](/activities-type/workshops)
- [ Διεθνείς Σχέσεις ](/activities-field/international-affairs)
- [ Κλασικές Σπουδές ](/activities-field/classics)
- [ Πολιτική Θεωρία ](/activities-field/political-theory)
- [ Ανοικτό σε όλους ](/target-audience/open-to-all)